(Πρόταση 789) ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΟΠΛΕΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ: ΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ 1833 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ / ARCADE -Arms Races Conflict Analysis and Database

Κωδικός Έργου :

80551

MIS :

789

Πληροφορίες Έργου

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα

2nd Call for H.F.R.I. Research Projects to Support Post-Doctoral Researchers

Χρηματοδότηση

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ

Προυπολογισμός

131.181,96 €

Διάρκεια

08/06/2021 – 07/08/2024

Ιστοσελίδα

Λογότυπο Έργου

Αφίσα Έργου

Περιγραφή Έργου

Ο σκοπός του Ερευνητικού Έργου ήταν να μελετήσει την Ελλάδα και την Οθωμανική Αυτοκρατορία/Τουρκία από το 1833 έως σήμερα, προκειμένου να εντοπίσει τους εξωτερικούς και τους εσωτερικούς παράγοντες που δημιουργούν και διατηρούν ανταγωνιστικούς εξοπλισμούς, καθώς και για να εξηγήσει τη σχέση μεταξύ των ανταγωνιστικών εξοπλισμών και των ενόπλων αντιπαραθέσεων μέσω της πρώτης διεπιστημονικής προσέγγισης πάνω στο θέμα. Σε αυτή την κατεύθυνση, η Ερευνητική Ομάδα δημιούργησε ένα Εννοιολογικό και Αναλυτικό Πλαίσιο που αποτελούνταν από δύο πυλώνες. Ο πρώτος ήταν μία ποιοτική μελέτη, η οποία συνδύασε ιστορικές μεθόδους με τα θεωρητικά εργαλεία της πολιτικής επιστήμης, προκειμένου να ερευνήσει της πολιτικές, διπλωματικές, τεχνολογικές, οικονομικές, και στρατιωτικές πτυχές των ανταγωνιστικών εξοπλισμών. Επιπρόσθετα, υπολόγισε τον αντίκτυπο του εξοπλιστικού ανταγωνισμού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο εσωτερικό των κρατών καθώς και στις διακρατικές σχέσεις αναφορικά με το ξέσπασμα ενόπλων αντιπαραθέσεων. Ο δεύτερος πυλώνας του Ερευνητικού Έργου αποτελείτω από μία εμπειρική μελέτη που χρησιμοποίησε τα εργαλεία της στατιστικής, προκειμένου να παράσχει μία ολοκληρωμένη επεξήγηση του ελληνο-οθωμανικού/τουρκικού εξοπλιστικού ανταγωνισμού και για να εκτιμήσει τη σχέση του με την πρόκληση ενόπλων αντιπαραθέσεων.

Οφέλη Έργου

Οι δύο ερευνητικοί πυλώνες μοιράστηκαν το ίδιο πλαίσιο και συνεργάστηκαν στενά, παρέχοντας μια πρωτότυπη και συνεκτική ανάλυση του φαινομένου των ανταγωνιστικών εξοπλισμών. Συγκεκριμένα, η ποσοτική μελέτη ανέπτυξε ένα καινοτόμο μοντέλο μελέτης συντρεχουσών εξοπλισμών, το οποίο και έλαβε την ονομασία του Ερευνητικού Έργου (Μοντέλο ARCADE). Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα που δημιουργήθηκαν από αυτό το μοντέλο, εκτίμησε τη συμμόρφωση της περίπτωσης των εξοπλισμών Ελλάδας-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας/Τουρκίας σε σχέση με το επεξηγηματικό πλαίσιο Steps to War. Τα αποτελέσματα της μελέτης αποκάλυψαν ότι οι συντρέχοντες εξοπλισμοί δεν δείχνουν να προκαλούν το ξέσπασμα ενόπλων αντιπαραθέσεων, αλλά ο ρόλος τους εντοπίζεται περισσότερο στη κλιμάκωση της έντασης της αντιπαλότητας. Η ποιοτική μελέτη εντόπισε την παρουσία διαφόρων κινήτρων εξοπλισμών κατά τις περιόδους αντιπαλότητας Ελλάδας-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας/Τουρκίας, επιβεβαίωσε πως πράγματι ο ανταγωνισμός στους εξοπλισμούς έπαιξε ρόλο αλλά δεν ήταν η κύρια αιτία πρόκλησης των ελληνο-οθωμανικών/τουρκικών ενόπλων αντιπαραθέσεων, και τέλος, επαλήθευσε τα ευρήματα της ποσοτικής έρευνας, η οποία υπέδειξε την αποτροπή και την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων ως παράγοντες που έκαναν τη σύγκρουση λιγότερο πιθανή. Συνολικά, τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε το Ερευνητικό Έργο τεκμηριώνουν πως ο εξοπλιστικός ανταγωνισμός μπορεί να αποτελεί ένα ανησυχητικό στοιχείο στις σχέσεις της δυάδας Ελλάδας-Τουρκίας, όμως οι εξοπλισμοί δεν οδηγούν νομοτελειακά στη σύγκρουση.

Αποτελέσματα Έργου

Η Ερευνητική Ομάδα προέβη στη διάχυση των συμπερασμάτων της μελέτης μέσω διαφορετικών και ενδιαφερόντων μεθόδων, κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά τη λήξη του Ερευνητικού Έργου. Δημοσιεύθηκαν τρία άρθρα ομότιμης κρίσης σε διεθνή και ελληνικά επιστημονικά περιοδικά, και πραγματοποιήθηκαν πέντε εισηγήσεις σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια, όπως το Midwest Political Science Association Conference, το Αnnual RAF Museum Conference, και το Eurasian Peace Science Conference. Επίσης, διοργανώθηκαν διάφορες εκδηλώσεις για τη διάχυση των αποτελεσμάτων της έρευνας, και συγκεκριμένα ένα Academic Webinar, ένα Executive Workshop, και ένα διεθνές συνέδριο στους χώρους του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων. Τέλος, το Ερευνητικό Έργο δημιούργησε την πρώτη ακαδημαϊκή ιστοσελίδα πάνω στον ελληνοτουρκικό εξοπλιστικό ανταγωνισμό, η οποία ενσωματώνει και βάση δεδομένων. Τα αποτελέσματα του έργου είναι αναλυτικά τα εξής: Άρθρα ομότιμης κρίσης Ιωάννης Νιούτσικος και Ιωάννης Μπόγρης, «Οι βάσεις των ανταγωνιστικών εξοπλισμών Ελλάδας – Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, 1833-1866», Στρατηγείν, Τεύχος 6 (2024), σελ. 45-62. Ioannis Nioutsikos, Konstantinos Travlos, and Magdalini Daskalopoulou, ‘From arming to fighting? The Steps to War, mutual military buildups and dispute onset in the Greece-Turkey/Ottoman rivalries’, International Relations-Uluslararası İlişkiler (2023), pp. 25-46. Ioannis Nioutsikos, Konstantinos Travlos, and Magdalini Daskalopoulou, ‘Breaking the stalemate in the study of the relationship of mutual military buildups, arms races, and militarized disputes: the Greece-Turkey/Ottoman Empire cases’, All Azimuth, Vol. 12, No. 2 (2023), pp. 175-194. Εισηγήσεις σε ακαδημαϊκά συνέδρια Ioannis Nioutsikos, ‘Naval rivalry and strategic escalation: Greek-Ottoman maritime armaments, 1909-1914’, 14th Annual Eurasian Peace Science Conference, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Αθήνα, 24-25 Ιανουαρίου 2026. Ιωάννης Νιούτσικος, «Ας αρχίση ο εν ειρήνη πόλεμος»: τα κίνητρα των ανταγωνιστικών εξοπλισμών Ελλάδας-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, 1866-1919, 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο, «Το Διεθνές, το Εθνικό και το Τοπικό: Προκλήσεις για την Πολιτική, την Οικονομία και την Κοινωνία», Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Λουτράκι, 15-17 Δεκεμβρίου 2023. Ευστάθιος Κουτσουράκης, «Ο εξοπλιστικός ανταγωνισμός Ελλάδος-Τουρκίας από το 1955 μέχρι σήμερα και ο ρόλος του στην ελληνοτουρκική διένεξη», 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο, «Το Διεθνές, το Εθνικό και το Τοπικό: Προκλήσεις για την Πολιτική, την Οικονομία και την Κοινωνία», Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Λουτράκι, 15-17 Δεκεμβρίου 2023. Ioannis Nioutsikos, ‘“The weapon of the weak”: Greek-Ottoman competition in air forces and the use of air power in the armed conflicts between them, 1909-1922’, Ετήσιο Συνέδριο του Μουσείου της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας ‘Progress, Regress, and Change: Air forces since the early 20th Century’, Μουσείο της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας, Λονδίνο, 5-6 Σεπτεμβρίου 2023. Ioannis Nioutsikos, Konstantinos Travlos, and Magdalini Daskalopoulou, ‘Breaking the stalemate in the study of the relationship of mutual military buildups, arms races and militarized disputes: the Greece/Ottoman Empire cases’, 80th Annual Midwest Political Science Association Conference, Σικάγο, 13-16 Απριλίου 2023. Ακαδημαϊκά συνέδρια «Ο ελληνοτουρκικός εξοπλιστικός ανταγωνισμός: από τον 19ο αιώνα έως σήμερα», Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, Αθήνα, 10 Ιουλίου 2024. Academic webinar «Ανταγωνιστικοί εξοπλισμοί και ένοπλες αντιπαραθέσεις: η περίπτωση της Ελλάδας και της Τουρκίας από το 1955 έως σήμερα», Academic Webinar, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, Αθήνα, 6 Δεκεμβρίου 2023. Executive workshop «Ανταγωνιστικοί εξοπλισμοί και ένοπλες αντιπαραθέσεις: η περίπτωση της Ελλάδας και της Τουρκίας από το 1955 έως σήμερα», Executive Workshop, Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, Αθήνα, 18 Ιουλίου 2024.